2. Blog
3. Bão số 6 sắp tiến vào biển Đông: Tại sao lại có tên tiếng Việt là bão Trà Mi?

Bão số 6 sắp tiến vào biển Đông: Tại sao lại có tên tiếng Việt là bão Trà Mi?

Theo quy định quốc tế về việc đặt tên cho bão, mỗi quốc gia có thể lựa chọn 10 tên cho các cơn bão, được phân chia thành 5 danh sách và được xoay vòng qua các năm. Năm 2024, theo chu kỳ, tên bão Trà Mi trùng với mã số của năm này, vì vậy nó được chọn để đặt tên.

Tại sao bão số 6 được gọi là Trà Mi, một cái tên Việt Nam? Theo ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng dự báo khí tượng thủy văn tại Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) quy định rằng, các cơn bão nhiệt đới sẽ được đặt tên dựa trên quy tắc tại từng khu vực nhất định.

Lịch sử và quy tắc đặt tên cho các cơn bão

Kể từ năm 1950, các cơn bão ở khu vực Đại Tây Dương và nam bán cầu (bao gồm Ấn Độ Dương và nam Thái Bình Dương) đã được đặt tên, nhưng ban đầu không tuân theo một quy tắc cụ thể. Đến năm 1953, tropical cyclones được đặt tên theo tên nữ giới, sắp xếp tuần tự theo bảng chữ cái.

Năm 1978, tên nam giới được thêm vào danh sách và luân phiên với tên nữ giới. Ví dụ, nếu cơn bão đầu tiên trong năm có tên bắt đầu bằng chữ A như Anne, thì cơn bão tiếp theo sẽ có tên bắt đầu bằng chữ B như Bernard.

Đối với khu vực Đại Tây Dương, WMO đã chọn một danh sách gồm 21 tên để đặt cho các cơn bão. Có tổng cộng 6 danh sách được luân phiên sử dụng qua các năm. Như vậy, danh sách tên bão năm 2019 sẽ lại được dùng vào năm 2025. Đặc biệt, tên bão không bắt đầu bằng các chữ cái Q, U, X, Y, hoặc Z.

Hình ảnh: Đường đi cơn bão số 13 Vàm Cỏ năm 2020 (tên quốc tế: Vamco)

Từ năm 2020, các quốc gia ở phía bắc Ấn Độ Dương đã áp dụng một hệ thống mới để đặt tên các cơn bão nhiệt đới. Các tên bão được liệt kê theo thứ tự bảng chữ cái, lần lượt theo từng quốc gia và chọn những cái tên mang tính trung lập.

Tại khu vực tây bắc Thái Bình Dương và Biển Đông, nơi có các cơn bão thường tiến vào Việt Nam, tên bão chủ yếu được lấy từ tên địa danh, tên loài động vật, hoặc thực vật. Mỗi quốc gia có quyền đặt 10 tên cho bão, được sắp xếp thành 5 danh sách và sẽ được luân chuyển qua các năm.

Ông Đặng Đình Quân, thuộc Phòng Dự báo số và viễn thám của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, dẫn thông tin từ Cục Khí tượng Nhật Bản (JMA), một trong 6 Trung tâm Khí tượng Chuyên ngành Khu vực của Tổ chức Khí tượng Thế giới. JMA chịu trách nhiệm dự báo, cảnh báo và đặt tên cho các cơn bão nhiệt đới tại khu vực tây bắc Thái Bình Dương và Biển Đông. Danh sách tên bão do các quốc gia đưa ra và thông qua, có thể tìm thấy cùng ý nghĩa trên trang web: JMA Typhoon Names. Các tên này được sử dụng theo trình tự, chẳng hạn sau bão Damrey, bão tiếp theo sẽ là Haikui.

Bên cạnh tên gọi, mỗi cơn bão cũng được gán một mã số (ID) cụ thể. Ở tây bắc Thái Bình Dương, mã số bão bắt đầu bằng hai chữ số cuối của năm (như 24 cho năm 2024) và kết thúc bằng số thứ tự của bão trong năm đó. Chẳng hạn, bão Trami có mã số 2420, nghĩa là xuất hiện năm 2024 và là cơn bão thứ 20 trong khu vực này, tên quốc tế là Trami (Trà Mi theo tiếng Việt).

Việc đặt tên cơn bão đã có từ lâu, nhằm giúp nhanh chóng nhận diện cơn bão trong các thông báo cảnh báo. Tên gọi giúp dễ nhớ hơn so với mã số và thuật ngữ kỹ thuật, đồng thời hỗ trợ truyền thông đưa tin, giúp cộng đồng chú ý và chuẩn bị ứng phó khi bão đến.

Đặc biệt, tên bão có thể bị rút khỏi danh sách nếu gây thiệt hại nghiêm trọng về nhân mạng và tài sản. Những cái tên này thường bị loại bỏ trong các cuộc họp thường niên của WMO. Ví dụ, Hàn Quốc từng đề nghị bỏ tên bão Saomai do bão này gây thiệt hại lớn ở nước họ; Việt Nam cũng đã kiến nghị loại tên bão Chanchu do Hàn Quốc đặt vì hậu quả nghiêm trọng tại Việt Nam.

Tên các cơn bão do các nước đề xuất

Tên Trà Mi và 7 cơn bão mang tên Việt Nam

Tại khu vực Biển Đông, bao gồm cả Việt Nam, các nước đều tuân thủ quy tắc đặt tên bão quốc tế do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) đề ra, mặc dù mỗi nước có thể có cách gọi riêng.

Ở Việt Nam, cơn bão được đặt tên dựa trên số thứ tự của bão hoặc áp thấp nhiệt đới xuất hiện trong vùng Biển Đông (tính từ kinh tuyến 120 về phía tây).

Riêng Philippines, theo Cục Quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển (PAGASA), có một danh sách tên bão riêng gồm 25 tên. Danh sách này được sử dụng để đặt tên cho xoáy thuận nhiệt đới khi nó đi vào Khu vực Trách nhiệm của Philippines (PAR). Ví dụ, cơn bão Trami hiện nay được gọi là "Kristine" trong danh sách của Philippines.

Ông Quyết giải thích rằng tên bão được gán theo thứ tự, nên khi một cái tên đến lượt và một cơn bão xuất hiện, tên đó sẽ được sử dụng. Ở khu vực tây bắc Thái Bình Dương, mỗi năm có khoảng 20 - 23 cơn bão, ngoại trừ một số năm như 2023 với 17 cơn, 2019 có 29 cơn, và 2013 có tới 31 cơn. Số lượng bão thay đổi theo điều kiện khí hậu từng năm, chẳng hạn do ảnh hưởng của El Niño hoặc La Niña, cũng như những yếu tố thuận lợi cho việc hình thành bão trên biển. Với số lượng lớn như vậy, tên bão tiếng Việt có xác suất xuất hiện không nhỏ.

Ông Quyết cũng cho biết, mỗi quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, phải góp 10 tên bão theo quy định. Tuy nhiên, nếu một cơn bão gây thiệt hại nghiêm trọng đến quốc gia đó, nước đó có thể đề nghị loại bỏ tên này. Khi một quốc gia yêu cầu đổi tên, họ cần gửi ba tên mới tới Ủy ban Bão để xem xét. Hiện chưa có thống kê nào chính thức về số lượng bão mạnh nhất với tên tiếng Việt đã vào Biển Đông và ảnh hưởng đến Việt Nam.

Từ năm 2015 đến năm 2023, khoảng 7 cơn bão mang tên tiếng Việt đã di chuyển vào khu vực Biển Đông, bao gồm: Vàm Cỏ (bão số 3, năm 2015), Sơn Ca (bão số 4, năm 2017), Sơn Tinh (bão số 3, năm 2018), Vàm Cỏ (bão số 13, năm 2020), Côn Sơn (bão số 5, năm 2021), Sơn Ca (bão số 5, năm 2022), và Sao La (bão số 3, năm 2023).

Trong số đó, bão số 13 năm 2020 (tên quốc tế là Vamco) khi vào Biển Đông đã đạt cường độ mạnh cấp 12, giật cấp 15, là một trong những cơn bão mạnh với tên tiếng Việt.

Khi cơn bão Trà Mi tiến vào Biển Đông, ông Quyết giải thích rằng tên "Trami" đã đến lượt được sử dụng, vì vậy nó được gắn cho cơn bão hiện tại.

Bài viết cùng chuyên mục

Tỷ Giá USD Ngày 1.11.2024: Đô Tự Do Tăng Gần 26.000 Đồng

Giá USD tại cả ngân hàng và thị trường tự do đều tăng, trong khi trên thị trường quốc tế, đồng bạc xanh lại...

Siêu Bão Kong-rey Gây Sóng Cao 7 Mét và Gió Giật Cấp 14 Trên Biển Đông

Theo cơ quan khí tượng, vào ngày 31.10, khu vực phía đông bắc của bắc Biển Đông ghi nhận gió mạnh từ cấp 9...

4 Loại Giấy Tờ Khác Được Chấp Nhận Để Cấp Sổ Đỏ Tại TP.HCM

Người dân TP.HCM có thể sử dụng sổ mục kê, giấy phép ủy quyền nhà ở, hợp đồng mua bán nhà trả góp và giấy...

Phải chăng Trung Quốc tăng cường triển khai radar và tên lửa tại Biển Đông?

Theo nguồn tin, Trung Quốc được cho là đang đẩy mạnh sự kiểm soát ở Biển Đông bằng cách dự định triển khai...

Bầu cử Mỹ: Sự cố cháy thùng phiếu ảnh hưởng đến hàng trăm lá phiếu

Giới chức Mỹ đang tiến hành điều tra vụ nghi ngờ phóng hỏa các thùng phiếu tại hai bang Oregon và...

Cảnh báo từ Công an TP.HCM về thủ đoạn lừa đảo mới trong giao dịch chuyển khoản

Theo thông tin từ Công an TP.HCM, các kịch bản lừa đảo của những kẻ gian liên tục được thay đổi, do đó...

Cuộc gặp gỡ giữa Thủ tướng Phạm Minh Chính và Tổng thống Nga Putin

Trong khuôn khổ tham gia Hội nghị của các lãnh đạo Nhóm BRICS mở rộng 2024, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có...

Viện Kiểm Sát Tối Cao Khởi Tố \'Chuyến Bay Giải Cứu\' Giai Đoạn Hai

Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã khởi tố 17 bị can liên quan đến giai đoạn hai của vụ án "chuyến bay giải...

Khẩn cấp: TP.HCM công bố bảng giá đất chính thức

Bảng giá đất khi chính thức ban hành vẫn giữ nguyên mức giá như trong dự thảo Quyết định sửa đổi, bổ sung...